Δελφοί

 

ΔελφοίΣτα μυκηναϊκά χρόνια στον μικρό οικισμό των Δελφών λατρευόταν η θεά Γη. Η ανάπτυξη του ιερού και του μαντείου αρχίζει τον 8ο π.Χ. αιώνα με την πλήρη επικράτηση της λατρείας του Απόλλωνα. Κάτω από την προστασία και την διοίκηση της Αμφικτυονίας το ιερό εδραιώνει τον 6ο π.Χ. αιώνα την αυτονομία του έναντι των διεκδικητών του (α΄ιερός πόλεμος), αυξάνει την πανελλήνια θρησκευτική και πολιτική επιρροή του, μεγαλώνει σε έκταση, αναδιοργανώνει τους Πυθικούς αγώνες και πλουτίζεται με λαμπρά οικοδομήματα, αγάλματα και άλλα αναθήματα. Τον 3ο πΧ αιώνα κύριοι του ιερού γίνονται οι Αιτωλοί, τους οποίους αντικαθιστούν οι Ρωμαίοι το 191 π.Χ. Κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας οι Δελφοί άλλοτε λεηλατήθηκαν και άλλοτε ευνοήθηκαν από τους αυτοκράτορες. Με την επικράτηση της νέας θρησκείας το ιερό χάνει το πνευματικό του νόημα, και το 394 μ.Χ. κλείνει οριστικά με διάταγμα του αυτοκράτορα Θεοδοσίου.

 

Τ α ερείπια των Δελφών ήρθαν στο φώς με τις συστηματικές ανασκαφές της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής, που άρχισαν το 1893 ύστερα από την επικύρωση διακρατικής δεκαετούς σύμβασης. Μετά την απαλλοτρίωση και την απομάκρυνση του Καστριού, του χωριού που από τον Μεσαίωνα είχε κτισθεί στο χώρο του ιερού, καθώς και των τεράστιων επιχωματώσεων που είχαν επισωρευθεί από τις κατολισθήσεις, αποκαλύφθηκαν τα ερείπια των μνημείων που κοσμούσαν τα δύο τεμένη του Απόλλωνος και της Αθηνάς Προναίας. Βρέθηκαν πάνω από πέντε χιλιάδες επιγραφές όλων των κατηγοριών, αγάλματα, διάφορα έργα μικροτεχνίας και κομμάτια του διάκοσμου των κτηρίων, εξαιρετικά έργα που εκπροσωπούν τα μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα της αρχαιότητας. Εκτός του τεμένους αποκαλύφθηκε το Στάδιο, το Γυμνάσιο, ο οικισμός των Δελφών και τα νεκροταφεία του.
 
Τ ο μοναδικό μνημείο που διέθετε το αρχαίο υλικό του για μια σχεδόν πλήρη αναστήλωση ήταν ο Θησαυρός των Αθηναίων που αποκαταστάθηκε το 1903-1906 από τους Γάλλους με έξοδα του Δήμου Αθηναίων. Το 1959 η Αρχαιολογική Υπηρεσία διόρθωσε και συμπλήρωσε τις αποκαταστάσεις που είχαν γίνει στο βωμό των Χίων παλαιότερα έτη.
H εμφάνιση των ερειπίων άλλαξε αισθητά από το 1938 και εξής με τις μερικές αναστηλώσεις της Θόλου και του ναού του Απόλλωνα. Στη Θόλο η αποκατάσταση φτάνει έως την απόληξη της στέγης με την μαρμάρινη σίμη. Στο ναό η αποκατάσταση μικρών τμημάτων της βόρειας κρηπίδας, του βόρειου τοίχου, της ανατολικής κιονοστοιχίας και της επικλινούς πρόσβασης μας δίνουν μία εντύπωση του συνόλου.

 

Τ α πολυάριθμα ευρήματα από το ιερό εκτίθενται στο Μουσείο Δελφών.

Τ α σημαντικότερα μνημεία του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών είναι:

Ο Ναός του ΑπόλλωνοςΟ Ναός του Απόλλωνος. Ερείπια του δωρικού περίπτερου ναού του 4ου π.Χ. αιώνα, στο εσωτερικό του οποίου βρισκόταν το άδυτο, η έδρα του Μαντείου. Κτίσθηκε στην ίδια θέση και με τα ίδια σχέδια παλαιότερου ναού του 6ου αιώνα. Σήμερα έχει την μορφή που έλαβε με την μερική αναστήλωση των ετών 1938-1941.

Ο Θησαυρός των Αθηναίων. Μικρό κτήριο δωρικού ρυθμού με δύο κίονες στην πρόσοψη ανάμεσα στις παραστάσεις και πλούσιο γλυπτικό διάκοσμο. Κτίσθηκε από τους Αθηναίους στο τέλος του 6ου π.Χ. αιώνα για να στεγάσει τα αναθήματα στον Απόλλωνα. Είναι το μοναδικό μνημείο του χώρου που υψώνεται στις πραγματικές του διαστάσεις μετά την αναστήλωση του 1903-1906.

 

Ο Βωμός των Χίων. Ο μεγάλος βωμός του ιερού που κατασκεύασαν με έξοδά τους οι Χίοι τον 5ο π.Χ. αιώνα σύμφωνα με την επιγραφή που ήταν χαραγμένη στην κορωνίδα. Η αντίθεση του χρώματος του μαρμάρου (λευκό στην βάση και στην κορωνίδα και μαύρο στο υπόλοιπο) δημιουργεί εντυπωσιακό σύνολο. Αναστηλώθηκε το 1920.

 

Η Στοά των ΑθηναίωνΗ Στοά των Αθηναίων. Στοά ιωνικού ρυθμού με επτά μονόλιθες κολώνες, κτισμένη από τους Αθηναίους μετά το 478 π.Χ. για να στεγάσει τρόπαια των αθηναϊκών ναυτικών μαχών, σύμφωνα με την επιγραφή που είναι χαραγμένη στην πρόσοψη του στυλοβάτη.

 

 

 

Το Θέατρο του Ιερού. Κατασκευάσθηκε τον 4ο π.Χ. αιώνα αλλά την σημερινή του μορφή Το Θέατρο του Ιερούπήρε στην αρχή των ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων. Το κοίλο του είχε τριανταπέντε σειρές καθισμάτων και στην πλακόστρωτη ορχήστρα σώζονται τα θεμέλια της σκηνής. Χρησιμοποιείτο κυρίως για τους δραματικούς και τους λυρικούς αγώνες στις μεγάλες γιορτές του ιερού.

 

 

Το Στάδιο. Κατασκευάσθηκε τον 5ο π.Χ. αιώνα για τη διεξαγωγή των πανελλήνιων αγώνων των Πυθίων. Ανακαινίσθηκε από τον Ηρώδη τον Αττικό (2ος μ.Χ. αιώνας), που έκτισε τα πέτρινα εδώλια και τη μνημειώδη είσοδο με τις αψίδες.

Κασταλία. Η ιερή πηγή των Δελφών στην χαράδρα των δύο Φαιδριάδων βράχων. Σήμερα σώζονται οι δύο μνημειακές κρήνες όπου έφθανε το νερό της πηγής: η αρχαϊκή και η λαξευμένη στο βράχο ρωμαϊκή κρήνη με τις κόγχες για τα αναθήματα στη νύμφη Κασταλία.

ΘόλοςΗ Θόλος. Στρογγυλό κτήριο δωρικού ρυθμού, αριστούργημα της αρχαίας αρχιτεκτονικής. Κτίσθηκε γύρω στο 380 π.Χ. και ο προορισμός του παραμένει αβέβαιος. Ο πλούτος του κτηρίου, η πολυχρωμία του υλικού τους, η λεπτότητα της εργασίας, ο γλυπτικός του διάκοσμος μαρτυρούν την ιδιαίτερη σημασία του. Σήμερα έχει τη μορφή που πήρε με τη μερική αναστήλωση του 1938.

 

Πολυγωνικός τοίχος. Αναλημματικός τοίχος με περίτεχνη τοιχοποιΐα. Κατασκευάσθηκε κατά την καταστροφή του ναού το 548 π.Χ. για να συγκρατήσει το άνδηρο όπου θεμελιώθηκε ο νέος ναός. Οι αρμοί των λίθων του είναι καμπύλοι και έχουν τέλεια προσαρμογή. Επάνω του είναι χαραγμένο πλήθος επιγραφών, κυρίως πράξεις απελευθερώσεων δούλων.

Το Γυμνάσιο. Συγκρότημα οικοδομημάτων, όπου γυμνάζονταν και διδάσκονταν οι νέοι των Δελφών. Στη στοά και στον υπαίθριο χώρο του ανώτερου επιπέδου γινόταν η άσκηση στο τρέξιμο, στο κατώτερο υπήρχε η παλαίστρα, η πισίνα και οι θέρμες.